Piyano ve Zeka Geli\u015fimi<\/p>\n
Okul\u00f6ncesi ya\u015ftaki 78 \u00e7ocuk \u00fczerinde yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma piyano – IQ (zek\u00e2 katsay\u0131s\u0131) aras\u0131ndaki \u00e7arp\u0131c\u0131 ili\u015fkiyi ortaya koydu: Okul \u00f6ncesindeki d\u00fczenli piyano dersleri \u00e7ocuklar\u0131n IQ’ sunu y\u00fczde 50, hatta daha fazla artt\u0131r\u0131yor.
\nKaliforniyal\u0131 iki bilim adam\u0131n\u0131n ara\u015ft\u0131rmas\u0131 piyano e\u011fitimi alan \u00e7ocuklar\u0131n \u00f6zellikle matematik ve fen dallar\u0131nda \u00e7ok daha ba\u015far\u0131l\u0131 olaca\u011f\u0131n\u0131 g\u00f6steriyor. Yoksa zeki bir neslin yolu bilgisayar klavyesinden de\u011fil de, piyanonun tu\u015flar\u0131ndan m\u0131 ge\u00e7iyor?
\n\u00c7a\u011f\u0131m\u0131z rekabet \u00e7a\u011f\u0131. \u00d6yle ki \u00e7ocuklar kendilerini bekleyen zorlu s\u0131navlardan galip \u00e7\u0131kmak i\u00e7in daha yedi ya\u015f\u0131ndan itibaren \u00e7al\u0131\u015fmaya ba\u015fl\u0131yor. \u00c7al\u0131\u015fmak elbette etkili ama zeki olmak herkesin harc\u0131 de\u011fil. \u0130\u015fte bu y\u00fczden, har\u0131l har\u0131l zek\u00e2y\u0131 geli\u015ftirme, artt\u0131rma form\u00fclleri aran\u0131yor.
\nGe\u00e7enlerde Amerikal\u0131 iki bilim adam\u0131 yapt\u0131klar\u0131 ilgin\u00e7 ara\u015ft\u0131rman\u0131n sonucunu kamuoyuna a\u00e7\u0131klay\u0131nca eski form\u00fcllerin pabucu dama at\u0131ld\u0131. Zek\u00e2y\u0131 geli\u015ftirmek i\u00e7in ne genlerle oynamak ne de bilgisayar\u0131n esiri olmak gerekiyordu. Zeki bir toplum yaratman\u0131n yolu eski bir dosttan ge\u00e7iyordu: Piyano.
\nBu ara\u015ft\u0131rman\u0131n ba\u015f\u0131nda, Kaliforniya’daki Irvine \u00dcniversitesi’nin \u00d6\u011frenme ve Haf\u0131za N\u00f6robiolojisi B\u00f6l\u00fcm\u00fc’nde g\u00f6rev alan fizik\u00e7i Gordon L. Shaw ile Wisconsin \u00dcniversitesi’nden psikolog Frances H. Rauscher var. Shaw ve Rauscher’a g\u00f6re okul\u00f6ncesi \u00e7ocuklar\u0131n beyni t\u0131pk\u0131 bir hamur gibi ve erken ya\u015flarda verilecek birtak\u0131m e\u011fitimlerle \u00e7ocuk beynini \u015fekillendirip beslemek m\u00fcmk\u00fcn. Piyano ise, \u00f6zellikle beyin ve beden aras\u0131ndaki ba\u011flant\u0131y\u0131 kurmas\u0131, hem ruha hem de fizi\u011fe etki etmesiyle bu y\u00f6ntemin en etkili arac\u0131. Shaw ve Rauscher’in ara\u015ft\u0131rmas\u0131na g\u00f6re, okul\u00f6ncesi \u00e7ocuklara piyano dersi vermek, \u00e7ocuklar\u0131n fen ve matematikte \u00fcst\u00fcn \u00f6zellikler g\u00f6stermelerinde gerekli olan zihinsel yap\u0131y\u0131 olgunla\u015ft\u0131rman\u0131n en etkili yolu.
\nZek\u00e2ya ad\u0131m ad\u0131m
\n\u0130ki uzman, m\u00fczi\u011fin zek\u00e2 ile ba\u011flant\u0131s\u0131 \u00fczerine ara\u015ft\u0131rmalar\u0131n\u0131 uzun zamand\u0131r y\u00fcr\u00fct\u00fcyor. Bu alandaki ilk \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 “Mozart Etkisi” ad\u0131n\u0131 ta\u015f\u0131yan bir deney. 1993 y\u0131l\u0131nda “Nature” dergisinde de yay\u0131mlanan bu ara\u015ft\u0131rma klasik m\u00fczik – IQ ili\u015fkisi \u00fczerine kurulmu\u015ftu. Yap\u0131lan deneyde 36 lise \u00f6\u011frencisine belli bir s\u00fcre, her g\u00fcn 10 dakika boyunca Mozart’\u0131n bir piyano sonat\u0131 dinletilmi\u015f, sonu\u00e7ta \u00e7ocuklar\u0131n IQ’lar\u0131nda bir art\u0131\u015f g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015ft\u00fc. Ayn\u0131 gruba dinletilen new age ve dans m\u00fczi\u011fi ise Mozart’\u0131n yaratt\u0131\u011f\u0131 etkiyi yaratm\u0131yordu. Tek problem, Mozart’\u0131n etkisinin sadece bir saat s\u00fcrmesiydi.
\nShaw ve Rauscher ikinci \u00e7al\u0131\u015fmay\u0131 “K\u00fc\u00e7\u00fck ya\u015fta m\u00fczik dersleri almak ve \u00f6zellikle bir enstr\u00fcman \u00fczerinde yo\u011funla\u015fmak” \u00fczerine yapt\u0131lar. Bunun i\u00e7in en pop\u00fcler ve en yayg\u0131n enstr\u00fcman olan piyanoyu se\u00e7tiler. Se\u00e7imin nedeni, piyanoyu o ya\u015ftaki \u00e7ocuklar\u0131n daha kolay \u00f6\u011frenebilecek durumda olmas\u0131yd\u0131. Bu y\u0131l\u0131n ba\u015f\u0131nda ger\u00e7ekle\u015ftirilen deneyler i\u00e7in bu kez anaokuluna giden 78 \u00e7ocuk se\u00e7ildi. Bu arada \u00fc\u00e7 – d\u00f6rt ya\u015flar\u0131ndaki bu \u00e7ocuklar\u0131n ailelerinin sosyo – ekonomik – k\u00fclt\u00fcrel yap\u0131lar\u0131n\u0131n, gittikleri anaokullar\u0131n\u0131n e\u015fde\u011fer olmas\u0131na da dikkat edildi. Ve 78 \u00e7ocuk d\u00f6rt gruba ayr\u0131ld\u0131. Birinci gruba \u015fan ve piyano dersi, ikinci gruba sadece \u015fan dersi, \u00fc\u00e7\u00fcnc\u00fc gruba bilgisayar dersi verilirken, d\u00f6rd\u00fcnc\u00fc gruptakilere hi\u00e7bir \u015fey \u00f6\u011fretilmedi. \u00c7ocuklar haftada iki kez 15’er dakikal\u0131k piyano dersi al\u0131yordu, her \u00e7ocu\u011fun e\u015fit s\u00fcreyle ders almas\u0131na da dikkat ediliyordu. Sekiz ay boyunca di\u011fer gruplar\u0131n da \u00e7al\u0131\u015fmalar\u0131 s\u00fcrd\u00fc. Bu e\u011fitimin ard\u0131ndan 78 \u00e7ocu\u011fa zek\u00e2 testi uyguland\u0131\u011f\u0131nda \u00e7\u0131kan sonu\u00e7 dikkat \u00e7ekiciydi. Piyano grubundaki \u00e7ocuklar\u0131n zek\u00e2s\u0131ndaki art\u0131\u015f ile di\u011fer gruptakiler aras\u0131nda da\u011flar kadar fark vard\u0131!<\/p>\n
Y\u00fczde 46 daha zeki
\n\u00c7ocuklara deneyin ba\u015flang\u0131c\u0131nda zek\u00e2 testi uygulanm\u0131\u015ft\u0131. Sekiz ay\u0131n sonunda di\u011fer gruplardaki \u00e7ocuklar\u0131n zek\u00e2lar\u0131nda \u00f6nemli bir geli\u015fme kaydedilmezken, piyano dersi alan gruptakilerin IQ’lar\u0131nda y\u00fczde 46’l\u0131k bir geli\u015fme g\u00f6r\u00fcld\u00fc. B\u00fct\u00fcn \u00e7ocuklar bu \u00f6l\u00e7\u00fcm i\u00e7in be\u015f ayr\u0131 teste tabi tutulmu\u015ftu. Bu testler, puzzle birle\u015ftirmek, g\u00f6sterilen desenleri yapmak, geometrik \u015fekilleri tan\u0131mak, nesnelerin do\u011fru renklerini ve resimlerdeki hatalar\u0131 bulmaktan ibaretti.
\nDr. Shaw ve Dr. Rauscher, ilk ara\u015ft\u0131rmalar\u0131nda bulgulad\u0131klar\u0131 “Mozart dinlemenin birka\u00e7 saat s\u00fcren etkisi” aksine, piyano e\u011fitiminin etkisinin \u00f6m\u00fcrboyu s\u00fcrece\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor. Deney \u00fc\u00e7 – d\u00f6rt ya\u015flar\u0131ndaki \u00e7ocuklar \u00fczerinde yap\u0131lm\u0131\u015f olsa da, 12 ya\u015f\u0131na kadar al\u0131nan piyano derslerinin etkili olaca\u011f\u0131n\u0131 ekliyorlar. Bunu da \u015f\u00f6yle a\u00e7\u0131kl\u0131yorlar: “M\u00fczik de t\u0131pk\u0131 matematik ya da satran\u00e7 gibi y\u00fcksek beyin fonksiyonlar\u0131 gerektiren bir u\u011fra\u015f. Bu alanlar, ayn\u0131 zamanda iyi geli\u015fmi\u015f ‘spatial’ zek\u00e2n\u0131n da temelini at\u0131yor. Spatial zek\u00e2, g\u00f6rsel d\u00fcnyay\u0131 alg\u0131layabilme, nesnelerin g\u00f6r\u00fcnt\u00fclerini zihinde olu\u015fturabilme ve bunlar\u0131n farkl\u0131l\u0131klar\u0131n\u0131 kavrama yetisine verilen ad.” \u0130ki ara\u015ft\u0131rmac\u0131 \u00e7ocuklar\u0131n yo\u011frulmaya haz\u0131r beyinlerinin ba\u011flant\u0131lar kurmak i\u00e7in \u015fekil de\u011fi\u015ftirmeye m\u00fcsait oldu\u011funu anlat\u0131yor. “Piyano dersleri sinirleri e\u011fiterek beynin korteksindeki alg\u0131sal geli\u015fmeyi sa\u011fl\u0131yor” diyor Dr. Rauscher.
\nYap\u0131lan pek \u00e7ok bilimsel ara\u015ft\u0131rma da bu iki bilimadam\u0131n\u0131n s\u00f6yledi\u011fini do\u011frular nitelikte. Biyologlar yeni do\u011fmu\u015f \u00e7ocu\u011fun beynindeki fazla say\u0131daki h\u00fccrelerden bir k\u0131sm\u0131n\u0131n sinirlerle birbirine ba\u011flanm\u0131\u015f h\u00fccre a\u011f\u0131n\u0131n d\u0131\u015f\u0131nda kald\u0131\u011f\u0131n\u0131 s\u00f6yl\u00fcyor. Bebeklerde konu\u015fmalar\u0131 dinlemek, parlak renkli oyuncaklarla oynamak ve m\u00fczik dinlemek gibi durumlar bu sinirleri g\u00fc\u00e7lendirerek \u00e7ocukta zek\u00e2 geli\u015fimini sa\u011fl\u0131yor. Shaw ve Rauscher’in ara\u015ft\u0131rmalar\u0131 da zaten bu temele dayan\u0131yor. \u0130ki bilimadam\u0131 piyano ya da di\u011fer enstr\u00fcmanlar\u0131n bu sinirsel ba\u011flant\u0131y\u0131 g\u00fc\u00e7lendirdi\u011fini ve \u00e7ocu\u011fun zek\u00e2s\u0131n\u0131 y\u00fczde 46 oran\u0131nda artt\u0131rd\u0131\u011f\u0131n\u0131 ispatl\u0131yor.<\/p>\n
M\u00fczikteki matematik
\nAra\u015ft\u0131rman\u0131n mimarlar\u0131ndan biri olan Dr. Rauscher da \u00e7ocukken piyano ve \u00e7ello dersleri alm\u0131\u015f. Rauscher’e g\u00f6re bu dersler son derece etkili: “M\u00fczik zihinsel imgelemeyi ve bu imgeleri notalar\u0131 kullanarak m\u00fczi\u011fe d\u00f6n\u00fc\u015ft\u00fcrmeyi gerektirir. M\u00fczi\u011fin fen ve matematikle bu a\u00e7\u0131dan \u00e7ok fazla ortak y\u00f6n\u00fc oldu\u011funu d\u00fc\u015f\u00fcn\u00fcyorum.”
\nT\u00fcrkiye’de m\u00fczi\u011fin zek\u00e2 \u00fczerine etkilerini ara\u015ft\u0131ran M.S.\u00dc. Devlet Konservatuar\u0131 profes\u00f6r\u00fc Filiz Ali de iki ara\u015ft\u0131rmac\u0131n\u0131n bulgular\u0131n\u0131 destekler nitelikte konu\u015fuyor: “M\u00fczik ne kadar soyut g\u00f6r\u00fcnse de son derece bilimsel ve matematiksel. M\u00fczi\u011fin i\u00e7inde bir matematik var. Notalar, solfej hepsi matematik \u00fczerine kurulu. Ve piyano \u00e7almak da matematiksel d\u00fc\u015f\u00fcnmeye benziyor. Hem beyni hem bedeni \u00e7al\u0131\u015ft\u0131ran piyano, notalar\u0131 alg\u0131layan beynin tu\u015flara dokunan parmaklara, pedallara basan aya\u011fa emir vermesiyle bir koordinasyon olu\u015fturur. Bu da beynin birden fazla b\u00f6lgesini \u00e7al\u0131\u015ft\u0131rarak \u00e7ok y\u00f6nl\u00fc d\u00fc\u015f\u00fcnmeyi ve ba\u011flant\u0131lar kurmay\u0131 sa\u011flar, beynin kullan\u0131m\u0131n\u0131 geli\u015ftirir.”
\nProf. Ali Avusturya, Almanya, Macaristan gibi \u00fclkelerde anaokullar\u0131ndan itibaren \u00e7ocuklara m\u00fczik e\u011fitimi verildi\u011fini s\u00f6yl\u00fcyor: “Burada m\u00fczik ilkokullar\u0131 var. Bu okullarda di\u011fer derslerin yan\u0131nda her g\u00fcn iki saat m\u00fczik e\u011fitimi veriliyor. Ve \u00e7ocuklara birer enstr\u00fcman \u00e7almay\u0131 \u00f6\u011fretiyorlar.” Filiz Ali’ye g\u00f6re m\u00fczik e\u011fitimi i\u00e7in \u00e7ocu\u011fun ille de m\u00fczi\u011fe yetene\u011fi olmas\u0131 gerekmiyor. “Herkesin matematik yetene\u011fi olmaz ama hepimiz okulda matematik \u00f6\u011frendik. M\u00fczik i\u00e7in de bu ge\u00e7erli. \u00c7ok yetenekli olmasa da \u00e7ocuklara biraz m\u00fczik \u00f6\u011fretmek onlar\u0131n zek\u00e2s\u0131n\u0131, alg\u0131lama, \u00f6\u011frenme kapasitesini, koordinasyon kurmas\u0131n\u0131 ve yarat\u0131c\u0131l\u0131\u011f\u0131n\u0131 geli\u015ftirecek, ileride yapaca\u011f\u0131 meslekte daha ba\u015far\u0131l\u0131 ve k\u0131vrak zek\u00e2l\u0131 olmas\u0131n\u0131 sa\u011flayacakt\u0131r” diyor ve ekliyor: “Benim ders verdi\u011fim \u00f6\u011frenciler \u015fimdi mimar, doktor, antropolog, matematik profes\u00f6r\u00fc…”
\nM\u00fczik e\u011fitimi beyini yo\u011furup \u015fekillendirirken daha zeki, daha duyarl\u0131 ve daha sosyal bir neslin de tohumlar\u0131n\u0131 at\u0131yor. Ama t\u00fcm hocalar uyar\u0131yor: “\u00c7ocu\u011funuzun zeki olmas\u0131 i\u00e7in onu piyano ba\u015f\u0131na ba\u011flamay\u0131n. \u00c7\u00fcnk\u00fc zorlan\u0131rsa nefret edecektir. M\u00fczi\u011fi ona bir oyun gibi \u00f6\u011fretmek en etkili y\u00f6ntem.”
\nM\u0130NE AKVERD\u0130 – AKT\u00dcEL DERG\u0130S\u0130
\nwww.okuloncesi.com dan al\u0131nm\u0131\u015ft\u0131r<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"
Piyano ve Zeka Geli\u015fimi Okul\u00f6ncesi ya\u015ftaki 78 \u00e7ocuk \u00fczerinde yap\u0131lan bir ara\u015ft\u0131rma piyano – IQ (zek\u00e2 katsay\u0131s\u0131) aras\u0131ndaki \u00e7arp\u0131c\u0131 ili\u015fkiyi ortaya koydu: Okul \u00f6ncesindeki d\u00fczenli piyano dersleri \u00e7ocuklar\u0131n IQ’ sunu […]<\/p>\n","protected":false},"author":1,"featured_media":4901,"comment_status":"closed","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[84],"tags":[],"class_list":["post-4900","post","type-post","status-publish","format-standard","has-post-thumbnail","hentry","category-merak-ettikleriniz"],"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/musicart.acischools.k12.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4900","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/musicart.acischools.k12.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/musicart.acischools.k12.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/musicart.acischools.k12.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/users\/1"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/musicart.acischools.k12.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcomments&post=4900"}],"version-history":[{"count":1,"href":"https:\/\/musicart.acischools.k12.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4900\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":4902,"href":"https:\/\/musicart.acischools.k12.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/posts\/4900\/revisions\/4902"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/musicart.acischools.k12.tr\/index.php?rest_route=\/wp\/v2\/media\/4901"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/musicart.acischools.k12.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fmedia&parent=4900"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/musicart.acischools.k12.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Fcategories&post=4900"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/musicart.acischools.k12.tr\/index.php?rest_route=%2Fwp%2Fv2%2Ftags&post=4900"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}